2 lượt xem

Bò Tây Tạng nặng 1.000 kg, chịu lạnh âm 40 độ C, bất kỳ bộ phận nào cũng có thể ‘đẻ ra tiền’ | Thiennhan

Nếu đối với nông dân Việt Nam “đầu nậu là con trâu” thì đối với dân du mục Tây Tạng, nguồn sinh kế quan trọng nhất chính là bò. Chỉ cần đến cao nguyên lớn nhất và cao nhất của Trung Á, bạn sẽ thấy những chú bò yak với thân hình oai phong, dũng mãnh và bộ lông dài rất lộng lẫy.

Bò Tây Tạng rất được kính trọng

Bò có nghĩa là “kho báu” trong tiếng địa phương.

Nếu như chó ngao Tây Tạng được mệnh danh là loài “chó thần” với sự oai vệ, sức mạnh và lòng trung thành đáng nể thì loài bò lại rất được coi trọng ở vùng cao này.

Thịt bò Tây Tạng nặng 1000 kg, chịu được nhiệt độ âm 40 độ, bộ phận nào cũng

Bò yak là báu vật của Tây Tạng (Ảnh: Tân Hoa xã)

Yak còn được gọi là yak hoặc yak-nuo, trong tiếng địa phương có nghĩa là “kho báu”. Tại sao? Bởi loài vật này có thể thích nghi với điều kiện khắc nghiệt, vùng núi cao lạnh giá, ôxy loãng, chịu lạnh âm 40 độ và ít thức ăn.

Yak lông dài chủ yếu được tìm thấy ở khu vực Himalaya ở nam Trung Á, bao gồm cả Cao nguyên Trung-Tạng và xa về phía bắc như Mông Cổ.

Thịt bò Tây Tạng nặng 1000 kg, chịu được nhiệt độ âm 40 độ, bộ phận nào cũng

Áo khoác có thể được sử dụng hết (Ảnh: AFP)

Không chỉ vậy, bò Tây Tạng còn có thể được sử dụng cho các mục đích toàn năng như cung cấp phương tiện đi lại cho con người; cày bừa; giải trí; Lông thú để làm quần áo, lều, chăn; sữa làm bơ, phomai; khi về già vẫn được cung cấp thịt; Thậm chí, phân bò còn được dùng làm chất đốt cho các đám cháy và đun sôi nước.

Đặc biệt, món trà bơ Tây Tạng làm từ bơ yak là đặc sản tuyệt vời thu hút du khách khắp nơi. Còn hàng dệt từ lông bò bán với giá rất cao, lên đến hàng nghìn USD.

Thịt bò Tây Tạng nặng 1000 kg, chịu được nhiệt độ âm 40 độ, bộ phận nào cũng

Đặc sản trà bơ Tây Tạng. Ảnh: ivivu

Bò tây là biểu tượng của vùng cao

Bò tây sống thành đàn và có thể sống tới 20 năm. Bò rừng cao khoảng 2-2,2 m, bò cái khoảng 1,6m. Chúng có thể nặng tới 1.000 kg và tất cả đều có bộ lông dài, dày màu đen hoặc nâu phủ trên bụng và dày để giữ cho chúng mát mẻ.

Bò nội cao khoảng 1,6-1,8 m, nặng từ 300 kg – 600 kg, màu lông đa dạng, phổ biến là màu nâu và màu kem. Cả bò đực và bò cái đều có sừng cong đặc trưng, ​​dài tới 99 cm (con đực) hoặc 64 cm (con cái). Một đặc điểm chung nữa là chúng đều có một cái bướu trên lưng.

Thịt bò Tây Tạng nặng 1000 kg, chịu được nhiệt độ âm 40 độ, bộ phận nào cũng

Bò yak là biểu tượng của tầm cao đặc biệt (Ảnh: Rove)

Dân số của Tây Tạng được ước tính là hơn 3 triệu người (2014). Theo ước tính, số lượng bò yak phải đạt gần 9 triệu con. Riêng tại huyện Nagqu, tổng đàn bò yak là 3 triệu con. người đứng đầu và ở quận Qamd – 1,2 triệu. Trong khi đó, chỉ có khoảng 14 triệu con bò yak trên toàn thế giới.

Ở đây người ta thờ bò Tây Tạng. Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 của Tây Tạng từng mô tả những con bò Tây Tạng là “loài động vật xinh đẹp và mạnh mẽ”. Bạn sẽ không khó để bắt gặp hình ảnh những bức tượng bò yak khổng lồ. Khi chết, người ta thường treo đầu ở nhà. Xương cũng được làm thành các bài tập lần hạt.

Thịt bò Tây Tạng nặng 1000 kg, chịu được âm 40 độ C, bộ phận nào cũng có thể

Có khoảng 9 triệu bò Tây Tạng ở Tây Tạng (Ảnh: Flickr)

Bò Yak là một phần không thể thiếu trong cuộc sống nơi đây

Yak Tây Tạng có thân hình oai vệ và mạnh mẽ. Nó có bộ lông dài và dày để giữ ấm. Tim và phổi của bò Tây Tạng lớn hơn tim và phổi của các loài gia súc khác để thích nghi với điều kiện oxy thấp của cao nguyên.

Sống ở vùng “thâm sơn cùng cốc” nên bò Tây Tạng không kén ăn, có thể chăn thả ở đồng cỏ hoặc nơi có nhiều cây cối. Chúng có bộ móng dày, khỏe và dễ dàng di chuyển trên địa hình nhiều đá.

Thịt bò Tây Tạng nặng 1000 kg, chịu được âm 40 độ C, bộ phận nào cũng có thể

Đua bò Yak (Ảnh: Xinhua)

Với những sản vật kể trên, bò Tây Tạng đã gắn bó với con người nơi đây hàng nghìn năm. Một số tài liệu Trung Quốc ghi lại rằng bò yak được người dân bản địa thuần hóa từ thế kỷ thứ 8 trước Công nguyên. Do có thể lực to lớn, bò Tây Tạng có thể mang nặng 100-200 kg và di chuyển khoảng 15 km mỗi ngày. Bộ lông dày giúp chúng hoạt động ngay cả trong thời tiết khắc nghiệt nhất – lên tới âm 40 độ, đến tết là chúng lại “nghỉ việc” để tham gia lễ hội đua bò truyền thống.

Người ta dùng phân bò để nấu ăn

Nếu có dịp đi du lịch Tây Tạng Trung Quốc, bạn thường thấy người ta nhặt phân bò và thắc mắc không biết người Tây Tạng có sợ khách giẫm phải phân bò không. Thực ra thì không, phân bò là một chất rất quý đối với người Tây Tạng.

Thịt bò Tây Tạng nặng 1000 kg, chịu được âm 40 độ C, bộ phận nào cũng có thể

Phân bò là một loại của cải, một nguyên liệu rất đắt tiền (Ảnh: pconline)

Phân của bò Tây Tạng không giống như phân của các loại bò khác. Bò Yak được nuôi trên những đồng cỏ đầy cỏ xanh nên mùi phân bò không quá nồng, khi phơi khô lại mang đến nhiều công dụng bất ngờ.

Đối với người Tây Tạng, phân bò là một loại của cải, nhà có nhiều phân bò hơn đồng nghĩa với việc họ có nhiều tiền hơn. Và để chứng tỏ gia đình làm ăn khấm khá, họ đắp phân bò lên tường cho khô.

Gỗ khan hiếm ở Tây Tạng nên người ta thường dùng phân bò khô để làm củi đun nấu. Phân yak khô không có mùi khó chịu nên sẽ không làm thức ăn bị ố vàng, thậm chí còn được cho là có mùi thoang thoảng.

Trước hết, người Tây Tạng rất nồng hậu và hiếu khách. Nếu có khách du lịch, họ sẽ ăn thức ăn yak phân cho khách.

Thịt bò Tây Tạng nặng 1000 kg, chịu được âm 40 độ C, bộ phận nào cũng có thể

Những ngôi nhà đầy phân bò yak chất đống trên mái nhà (Ảnh: pconline)

Yak phân cũng là một trong những vị thuốc trong y học Tây Tạng, nó làm dịu thần kinh và giảm đau hiệu quả. Rắc phân bò khô lên bếp lửa, mùi khói đặc quánh đi rất lâu trong việc xoa dịu và xoa dịu tinh thần.

Theo kinh nghiệm du lịch Trung Quốc, bò yak là loài vật hiền hòa, chúng không bao giờ nổi loạn chống lại chủ. Nhưng trong môi trường hoang dã, những con bò Tây Tạng sẵn sàng chiến đấu với kẻ thù của họ cho đến khi một bên chết.

Ngoài việc vận chuyển, bò Tây Tạng còn được sử dụng để lấy sữa và làm viên cho quần áo. Nhiều Phật tử Tây Tạng thường tránh ăn thịt bò yak. Tuy nhiên, du khách đến Tây Tạng vẫn có thể tìm thấy nhiều cửa hàng bán các sản phẩm từ thịt bò yak trên đường phố.

Yak đóng một vai trò rất quan trọng trong văn hóa Tây Tạng. Hình ảnh của họ nhắc nhở người Tây Tạng về ý chí dũng cảm của họ khi sống ở vùng núi cao xa xôi, khắc nghiệt. Hãy theo dõi Du lịch Trung Quốc để cập nhật những tin tức và bài viết mới nhất!

Nguyễn Ngân