27 lượt xem

Phân tích bài thơ Cảnh khuya | Thiennhan

Chủ tịch Hồ Chí Minh Ông được mệnh danh là vị anh hùng vĩ đại nhất của dân tộc, ngoài sự nghiệp chính trị chói lọi, ông còn có tài văn chương lỗi lạc. Ở Bác có một hồn thơ không thể trộn lẫn với bất cứ nhà văn nào. Trong tất cả các tác phẩm của mình, ông luôn tâm niệm về nỗi thống khổ của những người dân mất nước, là người con của một nhà lãnh đạo cách mạng và một nhà yêu nước luôn trăn trở cho tương lai của dân tộc. Chúng ta hiếm khi thấy Bác viết về tình cảm cá nhân, về toàn bộ khối cóc và tấm lòng của Bác dành cho đất nước nói chung. “Cảnh khuya” là bài thơ thể hiện rõ nét phong cách nghệ thuật của ông.

Thơ khuya Cụ được Bác Hồ sáng tạo vào năm 1947 vào đầu cuộc Kháng chiến chống Pháp. Đây là thời kỳ cả nước hưởng ứng lời kêu gọi phản đối, rút ​​lên miền núi, hiểm trở lập căn cứ quân sự. Là cơ sở, lực lượng chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài chống thực dân Pháp. Vào một đêm thứ hai đẹp trời, Bác đã ngắm cảnh và viết những bài thơ rất hay. Bài thơ miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên, núi rừng và gửi gắm những nội tâm của người anh hùng, những lo lắng cho đất nước và tương lai. Chỉ bốn câu thơ nhưng đủ gợi lên cả tình yêu thiên nhiên, hồn thơ và nỗi niềm trăn trở của con người đã trọn đời vì nước, vì dân. Hai câu thơ đầu tập trung miêu tả cảnh thiên nhiên:

Tiếng suối trong như tiếng hát xa.

Mặt trăng lồng bóng cây cổ thụ lồng hoa

Giữa Chiến khu Việt Nam đẹp đẽ, hoang sơ, Bác Hồ đã chọn hình ảnh con suối làm điểm nhấn đầu tiên khi nói về thiên nhiên. Tiếng suối được miêu tả nghe rõ, điểm nhìn của chú ở xa suối nên câu thơ tạo cảm giác dòng suối chỉ ẩn mình trong cánh rừng Việt Nam bạt ngàn. Bằng đôi tai tinh tường và trái tim nghệ sĩ, Bác ví tiếng suối như tiếng hát xa, ngân vang thiên nhiên và làm nổi bật vẻ đẹp thuần khiết của thiên nhiên. Tiếng hát xa được thêm vào để so sánh và đồng thời dòng suối được nhân hóa thành người thật. Nhưng giữa hai hình ảnh, tính từ “trong” xuất hiện trùng hợp với sự lồng ghép giữa thị giác và thính giác so với việc miêu tả âm thanh. Mọi người cảm nhận được sự “trong trẻo” của dòng chảy. Con suối ấy phải thật ngọt và mát, đó phải là món quà đặc biệt mà thiên nhiên núi rừng ban tặng cho những người lính, nhất là dọc chặng đường hành quân dài mệt mỏi. Cảnh khuya tách biệt với thế giới con người, chỉ được miêu tả bằng thính giác nhưng có sức gợi và sức gợi nhiều hơn. Nguyễn Troy khi tả tiếng suối cũng có những câu thơ như sau:

Suối Con Mặt trời rì rào

Tôi nghe thấy nó như có tiếng đàn trong tai

Tiếng suối là bản nhạc tuyệt vời của thiên nhiên, luôn khơi nguồn cảm hứng bất tận cho thơ ca.

Trong câu thơ tiếp theo, thiên nhiên đạt đến sự hoàn hảo:

Mặt trăng lồng bóng cây cổ thụ lồng hoa

Thiên nhiên bình lặng nhưng tâm hồn con người cũng vậy, bình lặng đắm chìm trong vẻ đẹp của thiên nhiên. Thiên nhiên đã rất hấp dẫn vào thời điểm đó. Thuật ngữ “lồng” nhấn mạnh sức lan tỏa của ánh trăng khuya, sự hài hòa và phức tạp giữa cảnh vật. Cảnh vật dưới tác động của ánh trăng giao hòa với nhau, tạo nên một hình ảnh trang nhã đẹp đẽ vô cùng. Câu thơ hấp dẫn như một bức tranh hấp dẫn: ánh trăng mênh mang trên cây cổ thụ, bóng cây cổ thụ từ từ phủ lên cành hoa. Bác “lồng” đã dùng một từ rất “đắt”, từ đó trở thành “nhân vật nhãn” cho bài thơ. Chỉ với một lời nói, cảnh vật dường như hài hòa, một cách hữu tình và đẹp đẽ nương tựa vào nhau. Đối với chú trăng có một ý nghĩa đặc biệt, không phải ngẫu nhiên mà vầng trăng là hình ảnh quen thuộc trong các tác phẩm của chú:

Mọi người ngắm mặt trăng chiếu sáng bên ngoài cửa sổ

Trăng lấp ló qua khe mắt thi sĩ

Ngắm trăng

Như vậy, chỉ với bốn nét chấm phá (suối, trăng, cây cổ thụ, hoa) đã chấm ít nhiều dấu chấm, cảnh khuya của Chiến khu Việt Nam hiện lên trong hồn núi rừng sau một đêm. Nhiều năm sau, vẻ đẹp cổ điển thể hiện tinh thần cao quý, cốt cách thanh nhàn, tình yêu thiên nhiên và sự phong phú của thiên nhiên. Hồ Chí Minh là một nhà thơ Trong kháng chiến gian khổ.

Hai dòng cuối của bài thơ, góc nhìn chuyển hướng về con người

Cảnh khuya như khắc họa con người còn say ngủ.

Ngủ không yên, lo lắng đến nước

Trong bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” có những câu thơ:

Ngủ ngon thôi

Tôi sẽ ra trận vào ngày mai

Khi thức dậy, tôi mặc Bác.

Cô chú ngủ không yên

Dường như, vì cả tâm hồn Bác dành cho sông núi nên đêm khuya Bác luôn canh cánh nỗi lo cho đất nước. Cảnh đêm sinh động, tĩnh mịch chứng tỏ một điều: người thưởng ngoạn còn lâu mới có một giấc ngủ yên bình thường. Giữa màn đêm tĩnh mịch mà lòng người loạn lạc, không thể nào yên lòng thưởng trăng. Chân dung của một người đàn ông sống cuộc sống thanh bình không hòa quyện giữa thiên nhiên thanh bình. Câu thơ tiếp theo giải đáp vì sao Bác không ngủ: “Bác không ngủ vì lo cho nước”. Từ “không ngủ” được dùng hai lần, Bác không ngủ vì cảnh đẹp mà đất nước có chiến tranh. Bác đang suy nghĩ về hoàn cảnh và cuộc chiến, câu nói “chưa ngủ yên” thể hiện sự lo lắng cho Tổ quốc của Bác. Bài thơ được chia làm hai đoạn, một bên là cảnh thiên nhiên chờ đợi của người bình dân, một bên là nỗi đau của cả dân tộc. Đoạn thơ miêu tả rõ nhất tâm hồn cao cả, giản dị của vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.

Đồng cỏ

.